الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
534
پيام امام امير المومنين ( ع ) ( فارسى )
نسخهء اوّل تناسب بيشترى با مجموع كلام امام دارد . سرانجام در دهمين و يازدهمين اوصاف اهل آن زمان مىفرمايد : « نه كوچكشان بزرگسالان را احترام مىكند و نه ثروتمندانشان زندگى مستمندانشان را تكفّل مىنمايد » ؛ ( لا يعظّم صغيرهم كبيرهم ، و لا يعول « 1 » غنيّهم فقيرهم ) . روشن است هنگامى كه جوانان و نوجوانان بىادب ، دور از شرم و حيا پرورش يابند ، احترامى براى بزرگترها قائل نيستند و در واقع بزرگترها بذرى كه به دست خود افشاندهاند ، ميوهء تلخش را مىچينند . و نيز روشن است هنگامى كه فضائل انسانى از جامعه برچيده شود و دنياپرستى و فساد اخلاق جاى آن را بگيرد ، اغنيا به فقيران رحم نمىكنند و اين حقيقت را فراموش مىكنند كه خداوند مستمندان را در اموال آنها شريك ساخته و سهم قابل توجّهى براى آنها قائل شده است ، از اينرو تمام آن اموال را حقّ خود مىدانند و در طريق عيشونوش صرف مىكنند . اين در صورتى است كه آن اموال از طريق حلال به دست آمده باشد و اگر از طريق حرام باشد و صاحبانش معلوم نباشند ، همهء آن به فقرا و نيازمندان تعلّق دارد . در اينجا دو سؤال باقى مىماند : نخست اينكه چرا در عصر حكومت امام عليه السّلام اين همه مفاسد جامعهء اسلامى را فراگرفته بود ؟ پاسخ اين سؤال چندان مشكل نيست ، اگر چند قدم به عقب بازگرديم و عصر خليفهء سوم را بررسى كنيم كه حاكم وقت و دستيارانش با بيت المال چهها كردند و پستهاى حساس حكومت اسلامى را به دست چه اشخاصى سپردند ، جواب اين سؤال روشن مىشود . تاريخ به ما مىگويد فساد در عصر خليهء سوم به قدرى فراگير شد كه مردم بر خليفهء وقت شوريدند و در برابر چشم مهاجران و انصار او را به قتل رسانيدند و
--> ( 1 ) . « لا يعول » از ريشهء « عول » بر وزن « قول » به معناى سرپرستى و كفالت زندگى كسى را كردن و عيال نيز از همين ريشهء گرفته شده است .